Khơi dậy nguồn lực nội sinh du lịch cộng đồng Hải Phòng

Luồng sinh khí mới

Nghị quyết số 45 của Bộ Chính trị về xây dựng và phát triển Hải Phòng đến năm 2030, tầm nhìn 2045 xác định du lịch là một trong ba trụ cột kinh tế then chốt. Thực hiện chủ trương này, những năm qua, thành phố đã tập trung nguồn lực khai thác tiềm năng khu vực nông thôn, hải đảo.

Tiêu biểu là làng Việt Hải (đặc khu Cát Hải), từng được ví như “ốc đảo” biệt lập giữa thung lũng Vườn Quốc gia Cát Bà. Từ một làng chài tự cung tự cấp, nơi đây nay đã khoác lên diện mạo của một làng du lịch văn minh. Hiện mỗi ngày, Việt Hải đón hàng nghìn lượt khách tham quan. Điểm nổi bật là cách làm du lịch của người dân ngày càng chuyên nghiệp, nhưng vẫn giữ được nét chân chất, mộc mạc đặc trưng của người miền biển.

Ông Vũ Phi Hùng là người tham gia làm dịch vụ homestay tại Việt Hải từ những ngày đầu điểm du lịch được công nhận cho biết: “Trước đây, cuộc sống của gia đình tôi và bà con trong xã phụ thuộc chủ yếu vào đi biển và làm nông nghiệp, thu nhập bấp bênh. Từ khi thành phố có chủ trương phát triển du lịch cộng đồng, được sự hỗ trợ về vốn vay ưu đãi và tham gia các lớp tập huấn nghiệp vụ, gia đình tôi cải tạo lại nếp nhà gỗ truyền thống để đón khách. Đến nay, lượng khách đặt phòng trong mùa hè này đạt gần 90%. Không chỉ có thêm thu nhập ổn định từ 10 - 15 triệu đồng mỗi tháng, chúng tôi còn cảm thấy tự hào vì vẻ đẹp của quê hương được bạn bè quốc tế trân trọng”.

Sự chuyển mình của Việt Hải đã tạo hiệu ứng lan tỏa mạnh mẽ đến nhiều điểm du lịch cộng đồng khác. Tại Phù Long (đặc khu Cát Hải), mô hình du lịch gắn với bảo tồn rừng ngập mặn và hệ thống hang động cũng đạt được những kết quả tích cực.

Ở Bàng La, khu vực rừng ngập mặn (phường Nam Đồ Sơn) và các vùng nông thôn phía tây, nhiều địa phương đã khéo léo kết hợp du lịch trải nghiệm làng nghề, nông nghiệp sinh thái với nghỉ dưỡng, góp phần làm phong phú và đa dạng bức tranh du lịch cộng đồng của thành phố.

Sức hút của mô hình du lịch cộng đồng góp phần quan trọng vào kết quả chung của ngành du lịch thành phố trong quý 1/2026. Theo báo cáo từ cơ quan chuyên môn, tính đến hết tháng 3/2026, toàn thành phố ước đón 2,85 triệu lượt khách tham quan và lưu trú, tăng 14,8% so với cùng kỳ năm 2025. Trong đó, lượng khách quốc tế đạt khoảng 465.000 lượt, chủ yếu là dòng khách từ các thị trường truyền thống như Đông Bắc Á và các thị trường mới từ Âu Mỹ vốn ưa chuộng loại hình du lịch xanh, bền vững. Tổng thu từ dịch vụ du lịch trong 3 tháng đầu năm đạt trên 3.900 tỷ đồng, tăng 20%.

Có mặt tại Việt Hải trong chuyến hành trình khám phá phía Đông thành phố, bà Elena Schmidt, du khách đến từ Đức cho biết: “Tôi thực sự ấn tượng với cách làm du lịch ở đây. Thành phố của các bạn rất khéo léo khi giữ lại được không gian sống nguyên bản của người dân bản địa. Tôi không thấy mình là khách lạ đến mua dịch vụ, mà cảm thấy như một người bạn đang cùng chia sẻ không gian văn hóa với chủ nhà. Sự yên bình và thái độ ứng xử văn minh với môi trường là lý do tôi sẽ giới thiệu Hải Phòng cho người thân của mình”.

Ở góc độ đơn vị lữ hành, ông Phùng Công Tuấn, Giám đốc một doanh nghiệp du lịch tại Hải Phòng nhận định, du lịch cộng đồng chính là "chìa khóa" để giải bài toán du lịch mùa vụ. “Trước đây, khách đến Hải Phòng chủ yếu tập trung vào các tháng hè để tắm biển. Nay các điểm du lịch cộng đồng tại Việt Hải, Phù Long hay đảo Cò Chi Lăng Nam (xã Nam Thanh Miện)... tạo sức hút xuyên suốt cả năm. Thời gian lưu trú trung bình của khách quốc tế tại nhiều điểm du lịch cộng đồng hiện tăng từ 1,8 ngày lên 3,2 ngày trong quý I/2026. Điều này khẳng định các sản phẩm trải nghiệm văn hóa bản địa đang ngày càng có sức cạnh tranh lớn trên thị trường”.

Kiên trì mục tiêu phát triển bền vững

Dù đạt được những thành tựu đáng khích lệ, song lãnh đạo ngành du lịch và chính quyền các địa phương vẫn xác định phát triển du lịch cộng đồng không phải là phong trào nhất thời mà là chiến lược dài hạn. Quan điểm xuyên suốt của thành phố là không phát triển "nóng" bằng mọi giá mà ưu tiên chất lượng và tính bền vững.

Ông Mai Xuân Thắng, Chủ tịch Hiệp hội Du lịch thành phố cho rằng, để chuẩn bị mùa du lịch hè 2026 rực rỡ và bền vững, thành phố tập trung thực hiện 4 nhóm giải pháp chiến lược. Trước tiên cần nâng cao hàm lượng công nghệ trong quản lý và trải nghiệm các điểm du lịch cộng đồng. Tính đến tháng 3/2026, các điểm du lịch cộng đồng đạt chuẩn tại Hải Phòng đã tích hợp bản đồ số, hệ thống thuyết minh đa ngôn ngữ qua mã QR và phổ cập thanh toán điện tử. Những ứng dụng này không chỉ giúp xóa bỏ rào cản ngôn ngữ đối với khách quốc tế mà còn hỗ trợ chính quyền theo dõi lưu lượng khách, qua đó điều tiết hạ tầng kịp thời và hiệu quả.

Để phát huy hiệu quả tiềm năng du lịch cộng đồng, cần hoàn thiện cơ chế liên kết giữa Nhà nước, doanh nghiệp, nhà khoa học và người dân. Thành phố giữ vai trò “nhạc trưởng”, kết nối các tập đoàn du lịch lớn với các tổ hợp tác địa phương nhằm chuẩn hóa quy trình phục vụ. Sự đồng hành của doanh nghiệp giúp người dân làm du lịch chuyên nghiệp hơn, đồng thời vẫn giữ gìn được bản sắc và nét riêng của mỗi vùng quê.

Ngành du lịch thành phố tiếp tục tổ chức các khóa tập huấn "cầm tay chỉ việc", bồi dưỡng kỹ năng giao tiếp ngoại ngữ và quản trị du lịch cho người dân. Mục tiêu đến cuối năm 2026, trên 90% số lao động trực tiếp tại các điểm du lịch cộng đồng được cấp chứng chỉ nghề bài bản, biến mỗi người dân trở thành một "đại sứ du lịch" thực thụ.

Về lâu dài, mỗi người dân, doanh nghiệp và địa phương cần xây dựng thương hiệu "Du lịch xanh - Không rác thải nhựa". Việc duy trì các tiêu chuẩn về vệ sinh môi trường không chỉ dừng lại ở phong trào mà trở thành tiêu chí bắt buộc trong xếp hạng các cơ sở lưu trú. Đây là nỗ lực của thành phố nhằm xây dựng hình ảnh du lịch Hải Phòng văn minh, thân thiện và có trách nhiệm với thiên nhiên trong mắt bạn bè quốc tế.